Ăn chay, tại sao?

Đó là câu hỏi tôi thường nghe khi nói với ai đó tôi đang ăn chay. Người ta thường nghĩ phải cầu xin cái gì đó thì mới ăn chay, cứ như  ăn chay là một sự hi sinh để đạt được điều mình muốn. Từ ngày tập ăn chay đến giờ, tôi hay nói đùa “không ăn thịt heo/bò/gà để bày tỏ sự đoàn kết với các em heo/bò/gà”. Liệu lý do đó có được chấp nhận không nhỉ?

Mà, thay vì hỏi tại sao ăn chay, sao không hỏi ngược lại, tại sao không? Don’t ask why, ask why not!

Nè nha, ăn chay vừa tốt cho sức khỏe, giúp bạn tránh được bệnh tật trong thời đại mà người ta dùng tùm lum thứ hóa chất trong chăn nuôi, vừa giúp bảo vệ môi trường, giảm thiểu sự khai thác tài nguyên tràn lan. Ok, mấy lý do đó bạn cũng có nghe rồi, nhưng nó vẫn chưa đủ thuyết phục để khiến bạn phải đến mức thay đổi thói quen ăn uống của mình? Tôi cũng đã suy nghĩ giống y như bạn vậy đó. Đến khi tôi đọc được một quyển sách giúp tôi có thêm ý chí và quyết tâm để thực hiện quyết định “lớn nhất trong đời”.

Hi vọng những thông tin này sẽ củng cố tinh thần cho những ai mới chuyển sang ăn chay, giúp họ có thêm động lực để kiên trì với quyết định khó khăn của mình. Với những người không thể không ăn mặn vì nhiều lý do, hi vọng sau khi đọc xong những thông tin dưới đây, bạn sẽ thay đổi một chút xíu, sẽ dừng lại một giây để cân nhắc trước khi quyết định ăn cái gì cho bữa trưa hay bữa tối tiếp theo của mình. Nếu sau khi đọc mà bạn ăn chay một ngày, hay thậm chí một buổi thôi là đã tốt lắm rồi. Nếu không, cũng không sao, ít ra bạn cũng biết được để có miếng thịt bò kẹp trong bánh hamburger mà bạn ăn, bao nhiêu mét vuông rừng đã bị phá, chỗ trú ẩn của bao nhiêu loài động thực vật đã bị tước đoạt. Bạn cũng cần biết con vật đã chịu đựng những thống khổ nào để có được bữa ăn ngon lành trước mặt bạn lúc này…

Ngoài những lý do về sức khỏe mà tôi không nhắc lại, ăn chay còn là một lựa chọn thể hiện trách nhiệm và đạo đức của bạn với tư cách là một CON NGƯỜI. Bạn sẽ nghĩ sao nếu biết rằng để phục vụ cho sự ngon miệng của chúng ta, mỗi năm hàng tỉ con vật đã bị giết hại, và nguồn tài nguyên để nuôi chúng đã khiến tài nguyên trên trái đất ngày càng cạn kiệt? Hãy cân nhắc những thông tin này, trích từ quyển  The New Becoming Vegetarian: The essential guide to a healthy vegetarian diet của tác giả Vesanto Melina và Brenda Davis.

Ăn chay để bảo vệ động vật:

– Mỗi năm chỉ riêng tại  Bắc Mỹ có gần 10 tỉ vật nuôi (không tính các loại cá) bị giết để lấy thịt.

Động vật nuôi lấy thịt sống trong điều kiện vô nhân đạo. Khi dân số thế giới ngày càng tăng, và nhu cầu về thực phẩm tăng theo, thì chuyện vật nuôi bị nhốt trong cảnh quá tải, chen chúc, cách ly đã trở thành chuyện thường ngày. Những con vật được nuôi để lấy thịt thường bị giải phẫu, cắt bỏ chi mà không được gây tê hay gây mê. Cảnh nuôi nhốt chật chội đã tước đi cơ hội của loài vật được sống và cư xử bình thường, làm cho chúng phát điên. (Ok, nếu bạn nghĩ động vật thì cần quái gì những cơ hội đó, xin nhớ động vật cũng có quyền, mời đọc Animal Liberation để biết thêm chi tiết, và đọc tiếp gạch đầu dòng ở dưới)

Động vật được đưa đến nơi giết mổ trong điều kiện rất kinh khủng. Nhiều con phải trải qua chấn thương tinh thần trong quá trình vận chuyển, thường không được ăn uống gì trong khoảng thời gian dài (viết đến đây lại nhớ cảnh những em heo bị chở đến lò mổ mà mình hay gặp trên đường). Vì vậy hàng năm có hàng triệu con vật chết trên đường đến nơi giết mổ.

Vật nuôi bị giết mổ rất dã man. Ở nước ngoài đã có luật quy định giết mổ “nhân tính” mà người ta còn không tuân thủ, ở VN thì còn kinh khủng như thế nào hén. Chỉ cần xem những clip trên Youtube như From farm to fridge là đủ để bạn dừng lại một giây rồi.

Động vật cũng có quyền của chúng. Động vật không phải là đồ vật vô tri vô giác, chúng biết suy nghĩ, biết cảm nhận, đáng được con người đối xử với thái độ tôn trọng và từ bi. Đa số người ta rất cưng chiều con vật cưng của mình, nhưng lại không nhận ra được rằng động vật lấy thịt cũng thông minh đâu kém gì con vật cưng của họ, và chúng cũng cảm nhận được đau đớn giống như con vật cưng và con người thôi. Nếu bạn nghĩ đối xử với động vật lấy thịt như vậy là bình thường, hãy nghĩ bạn sẽ cảm thấy thế nào nếu con vật cưng của bạn cũng chịu như vậy?

Ăn chay để bảo vệ môi trường:

Giúp dự trữ nguồn nước. Ngành chăn nuôi động vật tiêu tốn một lượng nước khổng lồ. Ước tính khoảng 50% lượng nước tiêu thụ tại  Mỹ được dùng để nuôi gia súc. Trung bình để tạo ra 1 pound (nửa kg) thịt bò cần sử dụng lượng nước gấp 100 lần để tạo ra 1 pound lúa mì. Lượng nước cần để tạo ra thực phẩm cho người ăn chay trong một năm chỉ đủ để tạo ra thực phẩm cho người ăn thịt trong một tháng!

Giúp ngăn ngừa ô nhiễm nước. Theo cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ, ngành nông nghiệp là ngành đóng góp 70% vào việc gây ô nhiễm nguồn nước ở Mỹ, gây thiệt hại nhiều hơn cả các nhà máy xử lý chất thải, cống thoát nước, và ô nhiễm do nhiễm bẩn trong không khí. Nguồn gây ô nhiễm chính là hoạt động cho gia súc ăn. Phân gia súc, trước đây thường được dùng làm phân bón, thường không được vận chuyển từ trang trại chăn nuôi đến những khu đất nông nghiệp ở xa. Động vật thải ra phân nhiều gấp 130 lần con người. Chất thải này không được xử lý và thường gây ô nhiễm sông ngòi, làm giảm lượng oxy trong nước, ảnh hưởng đến những loài cá sống dưới nước. Đó là chưa kể phân động vật còn là nguồn gốc của các loại vi khuẩn như  E.Coli, Giardia,…gây bệnh và tử vong cho những người sống trong khu vực tập trung nhiều trang trại chăn nuôi.

Giúp cân bằng hệ sinh thái. Rừng mưa nhiệt đới là báu vật sinh thái, mái nhà của một nửa chủng loại thực vật và động vật trên thế giới. Những tài nguyên này đang bị tàn phá ở cấp độ đáng báo động. Theo Mạng lưới Hành động Rừng nhiệt đới, 2/3 rừng mưa nhiệt đới ở Trung Mỹ đã bị đốn bỏ để có đất nuôi bò giá rẻ để phục vụ cho ngành công nghiệp thức ăn nhanh của Mỹ. Mạng lưới này ước tính để làm ra một miếng thịt bò kẹp trong hamburger , người ta phải phát quang khoảng 17 mét vuông rừng mưa nhiệt đới. Cùng với những cây xanh bị đốn hạ là 20-30 loài thực vật khác nhau, 100 loài côn trùng khác nhau, và hàng chục loài chim, động vật có vú, và động vật bò sát.

Ngăn ngừa tình trạng sa mạc hóa. Hoạt động ăn cỏ quá mức của gia súc được cho là nguyên nhân chính khiến đất đai trên thế giới bị biến thành sa mạc ngày một nhiều. Ở Tây  Mỹ, 70% diện tích đất dùng để phục vụ cho việc trồng cỏ nuôi gia súc. Khi bị quá tải, đất sẽ cô đặc lại, giảm khả năng thấm nước. Khi mưa to, đất bề mặt bị cuốn trôi. Cần duy trì 15 cm đất bề mặt để có mùa màng đạt chất lượng. Thiên nhiên cần khoảng 3.000 năm để tạo ra lượng đất bề mặt này. Cứ mỗi 28 năm ở Mỹ, mỗi 14 năm ở các nước đang phát triển, và mỗi 7 năm ở Trung Quốc, 2,5cm đất bề mặt lại mất đi do hậu quả của thói quen chăn nuôi hiện nay. Với tốc độ này, ước tính đất có thể dùng để chăn nuôi được trên hành tinh này chỉ còn đủ để dùng trong 45 năm nữa!!!

Có thể giúp ngăn ngừa những thay đổi khắc nghiệt của thời tiết. Hoạt động nông nghiệp thái quá là nguyên nhân quan trọng gây ra hiện tượng trái đất ấm dần, làm tăng những loại khí gây ra hiện tượng này như  CO2, methane, nitrous oxide, … Khí  CO2 thải ra phần lớn từ việc đốt than. Chăn nuôi gia súc đòi hỏi một lượng lớn than – để phục vụ việc vận chuyển, sưởi ấm chuồng trại, vận chuyển vật nuôi đến lò mổ, chở sản phẩm đến nhà máy đóng gói và kho chứa…

Giảm tiêu thụ tài nguyên vốn đang cạn kiệt trên trái đất. Nếu mỗi cư dân trên hành tinh này sử dụng nhiều tài nguyên như người Mỹ thì chúng ta cần đến ba trái đất mới đủ sức phục vụ cho toàn bộ dân số trên địa cầu! Đó là con đường mà chúng ta đang tiến tới mới ghê! Trong giai đoạn 1990-1995, tiêu thụ các loại hạt ở Trung Quốc tăng thêm 40 triệu tấn. Trong đó 33 triệu tấn dùng làm thức ăn cho gia súc, chỉ có 7 triệu tấn dùng làm thực phẩm cho con người. Thói quen ăn uống ở Trung Quốc, tương tự như ở nhiều nước đang phát triển khác, đang thay đổi nhanh chóng, từ ăn nhiều thực vật sang động vật. Bi kịch hơn là ngày càng nhiều tài nguyên trên thế giới đang được dùng để nuôi gia súc cho người giàu ăn, trong khi mỗi ngày trên thế giới cứ 6 người no thì có 1 người bị đói ăn. Ngày nay trên trái đất có 1 tỉ con heo, 1,3 tỉ con bò, 1,8 tỉ con cừu và dê, 13,5 tỉ con gà – hơn 2 con gà cho mỗi người đàn ông, đàn bà và trẻ em. Chúng ta đã can thiệp sâu vào cân bằng sinh thái và dành quá nhiều tài nguyên để ủng hộ cho lối ăn uống thiếu cân bằng này. Chỉ riêng số gia súc trên thế giới đã tiêu thụ một lượng thực phẩm tương đương với nhu cầu calorie của 8,7 tỉ người – nhiều hơn tổng dân số trên trái đất này!

Tất nhiên, để ăn chay đúng cách, bạn cần tham khảo nhiều thông tin. Xin đừng nghĩ ăn chay là hành xác, quan niệm đó đã xưa lắm rồi và cần được cho vào bảo tàng ngay lập tức. Hãy xem khẩu phần ăn trong Tháp ăn chay dưới đây, ăn như vậy đâu có gì là khổ hạnh, ép xác? Bạn có thể bắt đầu từ tháp này, kết hợp với tư vấn thêm từ chuyên gia dinh dưỡng để có được chế độ ăn khoa học nhất nhé!!!

Tôi nhận ra chỉ cần một chút tình thương, một chút thông tin, và rất nhiều quyết tâm, ai cũng có thể ăn chay được. Tôi chưa thấy ai chết vì ăn chay nên chắc nó cũng không đến nỗi kinh khủng lắm đâu nhỉ? Không cần ăn chay trường, chỉ cần giảm dần lượng thịt cá trong khẩu phần ăn của bạn, và tránh chủ động tìm đến ăn những món mà con vật phải chịu đau đớn hơn bình thường hoặc giết nhiều con cùng một lúc là đủ để thể hiện sự đoàn kết của bạn với các em động vật rồi 🙂

“What is it that should trace the insuperable line?…The question is not, Can they reason? nor Can they talk? but, Can they suffer?”

“Vấn đề không phải là động vật có biết lý lẽ không, có biết nói không, mà chính là chúng có biết đau đớn không?”

Jeremy Bentham, triết gia người Anh

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s